به گزارش خبرگزاری حوزه از اصفهان، شامگاه شنبه ، مصادف با سالروز تولد شهید بهشتی، هجدهمین برنامه از سلسله برنامه‌های «در محضر» با محوریت «بانوی معصومه بیگم خاتون‌آبادی (مادر شهید بهشتی)» در خانه شهید بهشتی برگزار شد. این برنامه همزمان با نود و هشتمین سالروز تولد شهید بهشتی و سالروز شهادت حضرت زهرا (س) با عنوان «به نام مادر» به همت مجموعه تخت فولاد برگزار شد.
حجت‌الاسلام مهدی اژه‌ای کارشناس دینی در سخنانی با اشاره به جایگاه شهید بهشتی در تاریخ انقلاب اسلامی اظهار کرد: شهید بهشتی از مشهورترین چهره‌های نهضت اسلامی ایران پس از امام راحل و امام شهید بود، اما باید پرسید تا چه اندازه این شخصیت بزرگ را به‌خوبی می‌شناسیم و با اندیشه‌ها و آثار او آشنایی داریم؟
وی با اشاره به سخنی از مرحوم آیت‌الله مرحوم شبیری زنجانی درباره آیت‌الله شهید بهشتی که فرموده بودند شهید آیت‌الله بهشتی از نوادر روزگار است و ویژگی هایی بیان کرده اند و نیز جمله معروف امام خمینی (ره) که فرمودند «بهشتی مظلوم زیست و مظلوم هم از دنیا رفت»، بر ضرورت توجه به ابعاد مختلف مظلومیت این شهید تأکید کرد.
مظلومیت شهید بهشتی در ناشناخته ماندن اندیشه‌های ایشان
استاد دانشگاه با بیان اینکه مظلومیت تنها به معنای تحمل تهمت و آزار نیست، اظهار کرد: گاهی یک عالم به دلیل آنکه جامعه از علم و کمالات و آثار او بهره نمی‌گیرد، مظلوم و غریب می‌ماند. امروز نیز اگر در دانشگاه‌ها، حوزه‌های علمیه و جامعه از علم و کمالات شخصیت‌هایی همچون شهید بهشتی استفاده نشود، این وضعیت نوعی مظلومیت است.
وی با اشاره به تجربه خود در گفت‌وگو با دانشجویان گفت: اگر در دبیرستانها و دانشگاه‌ها بپرسیم چند کتاب از شهید بهشتی خوانده‌اند، میزان آشنایی آنان با آثار این شخصیت برجسته روشن می‌شود.
شش جلد کتاب تفسیری و اندیشه‌های کمتر شناخته‌شده شهید بهشتی
حجت‌الاسلام اژه‌ای در ادامه گفت: شش جلد کتاب از تفسیرهای آیت‌الله شهید بهشتی که در آلمان و بعدا که به ایران آمدند در ایران تا سال ۳۵۱ و ۱۳۵۲ که ساواک این جلسه را تعطیل کرد؛ اینها چاپ شده تا سوره آل عمران و یک قسمتی بعد از آن. اژه‌ای افزود: یکی از جلوه‌های مظلومیت شهید بهشتی این است که آثار و اندیشه‌های او به‌اندازه کافی شناخته و مطالعه نشده‌اند؛ درحالی‌که این آثار می‌توانند در فهم مسائل سیاسی، اجتماعی و فرهنگی جامعه راهگشا باشند.
وی با تاکید بر جایگاه شهید دکتر بهشتی در قبل از انقلاب؛ گفت: زمانی که امام خمینی را تبعید کرده بودند شهربانی قم نامه زده بود به ساواک شهربانی تهران که شما خمینی پیر را تبعید کرده اما خمینی جوان اینجا است. اژه‌ای اظهار کرد: در آن سال‌ها، همگان می‌دانستند که ایشان یکی از ستون‌های مهم محور مبارزات مبتنی بر فقه و فقاهت، زهد، تقوا، سیاست و تدبیر است و از جایگاه والایی برخوردار است.
تأکید شهید بهشتی بر استقلال کشور و مقابله با وابستگی
وی در ادامه با اشاره به مواضع ضد استعماری و دشمن‌شناسانه شهید بهشتی، به نقل خاطره دیدار جمعی از مهندسان سازمان آب اصفهان با ایشان پرداخت و گفت: مهندسان در این دیدار توضیح دادند که سازمان آب اصفهان را مامور کرده اند برای خانه و تاسیساتی که امریکایی ها در شاهین شهر ساخته اند برای منطقه‌ای که به گفته آنان جزو اصفهان هم محسوب نمی‌شود، خط لوله انتقال آب و تصفیه‌خانه احداث کند. آنان با بیان اینکه قصد استعفا دارند، دیدگاه خود را با شهید بهشتی در میان گذاشتند.
وی ادامه داد: شهیدبهشتی در همین زمینه تأکید کرده بود که هر فرد، چه در دستگاه دولتی و چه در بخش خصوصی، باید نسبت به مسئولیت خود در قبال کشور احساس تعهد داشته باشد و در کنار انجام وظایف روزمره، برای تحقق اهداف اساسی و بلندمدت نیز برنامه‌ریزی کند. به گفته اژه ای، ایشان پیشنهاد کرده بود که ۲۰ درصد درآمد و ۲۰ درصد وقت افراد به فعالیت‌هایی اختصاص یابد که در راستای مقابله با سلطه دشمن و بیرون راندن امریکا از کشور تعریف می‌شود.
حجت‌الاسلام اژه‌ای همچنین با اشاره به دیدگاه شهید بهشتی درباره خدمات عمومی و مسئولیت اجتماعی نهادها، به خاطره‌ای از پیشنهاد ساخت یک بیمارستان خیریه اشاره کرد و گفت: در آن مقطع، شرایط بیمارستان‌ها مطلوب نبود و گروهی برای احداث یک بیمارستان خیریه با ایشان مشورت کردند.
وی افزود: شهید آیت‌الله بهشتی در پاسخ به این پیشنهاد، بر این نکته تأکید کرده بود که صرف ساخت بیمارستان و رفع حداقلی مشکلات درمانی مردم، برای تحقق مفهوم خدمت‌رسانی اسلامی کافی نیست. از نگاه ایشان، بیمارستان اسلامی و خیریه باید به‌گونه‌ای اداره شود که هر مراجعه‌کننده، از لحظه ورود و برخورد با دربان تا مواجهه با پرستار و پزشک، تفاوت میان عملکرد یک حکومت اسلامی و حکومت غیر اسلامی را به‌روشنی احساس کند.
مادر شهید بهشتی؛ الگویی از معنویت و تربیت
حجت‌الاسلام اژه‌ای در بخش دیگری از سخنان خود، با اشاره به خاطرات دوران کودکی و دیدارهایی که به همراه مادرش با خانواده شهید بهشتی داشته است، از شباهت مادر شهید بهشتی با مادرشان سخن گفت و اظهار کرد: در ذهن او، بانویی که به دیدارش می‌رفتند، از نظر ویژگی‌های اخلاقی و معنوی یادآور مادرش (همسر آیت الله خاتون آبادی) بود.
وی با اشاره به توصیف‌هایی که از مادر شهید بهشتی شنیده بود، به ویژگی‌هایی همچون نورانیت، صفا، عبادت و تواضع اشاره کرد و او را بانویی برخوردار از ویژگی‌های معنوی برجسته دانست.
استاد حوزه در ادامه، با اشاره به بررسی‌هایی که درباره پیشینه خانوادگی مادربزرگ مادری شهید بهشتی انجام داده بود، گفت: وی از خاندان صدر بوده است؛ خاندانی که به گفته او، در سه منطقه لبنان، عراق و اصفهان حضور داشته‌اند و شخصیت‌های برجسته‌ای از میان آنان برخاسته‌اند.
خاندان صدر و پیشینه علمی و مبارزاتی آن
حجت‌الاسلام اژه‌ای با اشاره به اهمیت خاندان صدر در تاریخ تشیع، از حضور شخصیت‌های برجسته علمی، دینی و اجتماعی در این خاندان سخن گفت و به برخی از چهره‌های مرتبط با آن اشاره کرد.
وی در این زمینه از امام موسی صدر و آیت‌الله خادمی در اصفهان نام برد و بر ضرورت مطالعه تاریخ این خاندان و شناخت نقش آنان در تحولات دینی و اجتماعی تأکید کرد.
استاد دانشگاه همچنین با اشاره به برخی شخصیت‌های تاریخی، از سید صالح موسوی عاملی و فعالیت‌های مرتبط با صدور فتاوای جهاد توسط برخی از آنها در دوره‌های گذشته یاد کرد و در ادامه، به جمال‌الدین واعظ اصفهانی نیز اشاره داشت.
کارشناس دینی همچنین از شاخه‌های مختلف خاندان صدر، از جمله شاخه موسوی، سخن گفت و به پیوندهای خانوادگی و علمی برخی از این شخصیت‌ها با عالمان بزرگ حوزه‌های علمیه اشاره کرد.
وی با یادآوری نام شیخ جعفر کاشف‌الغطاء، وحید بهبهانی و سید بحرالعلوم، بر اهمیت شناخت تاریخ عالمان شیعه و جایگاه علمی و معنوی آنان تأکید کرد.
حجت‌الاسلام اژه‌ای همچنین به سید اسماعیل صدر شاگرد میرزای شیرازی و نقش او در تحولات عراق اشاره کرد و از سید موسی صدر به‌عنوان شخصیتی یاد کرد که جنبش امل را پایه‌گذاری کرد. وی مطالعه تاریخ این شخصیت‌ها و جریان‌های مرتبط با آنان را برای شناخت بهتر تاریخ تشیع ضروری دانست.
وی در ادامه سخنان خود، با اشاره به حضور زنان و دختران خانواده‌های علمی و دینی در کنار سرآمد و مشهور، بر نقش آنان در حفظ و انتقال دانش و فرهنگ دینی تأکید کرد.
حجت‌الاسلام اژه‌ای در تشریح جایگاه و منزلت بانوان، به شخصیت بانویی به نام زهرا بیگم عاملی و ارتباط خانوادگی ایشان با سید صدرالدین عاملی و ملا صالح مازندرانی اشاره کرد.
وی با تأکید بر جایگاه علمی و معنوی زنان این خاندان اظهار داشت: بسیاری از دختران و بانوان این خانواده از شخصیت‌های برجسته و تأثیرگذار دوران خود بوده‌اند.
عبادت، تفکر و خودسازی در زندگی عالمان دینی
وی در ادامه، به نقل خاطره‌ای درباره آیت‌الله میر محمد صادق خاتون‌آبادی پرداخت و به سخنی از امام خمینی (ره) درباره ایشان اشاره کرد که در دیدار با خانواده شهید بهشتی بیان شده بود «ماادراک میر محمد صادق». به گفته سخنران، امام خمینی (ره) در دوره حضور خود در اصفهان با این عالم ارتباط و انس داشته است.
حجت‌الاسلام اژه‌ای با اشاره به مطالبی که درباره زندگی و سیره ایشان در کتاب‌ها خوانده و از دیگران شنیده بود، عبادت آیت‌الله خاتون‌آبادی را مبتنی بر تفکر و تأمل عمیق دانست.
وی در این زمینه به نقل از همسر ایشان یادآور شد: آیت‌الله خاتون‌آبادی شب‌های دوشنبه را تا صبح، در حالی که بر زانو نشسته بودند، به تفکر و اندیشه می‌پرداختند.
حجت‌الاسلام اژه‌ای گفت: در هر صورت این عالم بزرگوار به دخترشان (مادر شهید بهشتی) این جمله را می گویند که شما باید کاری را برای من انجام دهید که دختر سید بحرالعلوم در ارتباط اداره کارهای پدر انجام داده است.
معرفی زنان برجسته به‌عنوان الگوهای تربیتی
حجت‌الاسلام اژه‌ای با اشاره به کتاب «ریحان الشریع» گفت: این کتاب سه جلد است، گاهی در یک صفحه سه زن عالمه و شاغله معرفی شده است.
وی با انتقاد از رواج الگوهای سطحی در میان نسل جوان، بر ضرورت معرفی زنان دانشمند، متدین و اثرگذار تاریخی به دختران و خانواده‌ها تأکید کرد و مطالعه است کتب و شناخت این شخصیت‌ها را در شکل‌گیری الگوهای مناسب برای نسل آینده مؤثر دانست.
حجت‌الاسلام اژه‌ای همچنین خودداری از نگاه‌های نامناسب و مراقبت از نفس را از عوامل مهم خودسازی برای زنان و مردان دانست و تأکید کرد: کنترل نفس نباید صرفاً به‌عنوان محدودیت تلقی شود و مهار نفس در این خاندان برجسته بوده است. وی گفت: روحی که گرفتار لحظه های غفلت شود دیگر از توفیقات برای الهامات الهی خبری نیست و مادر شهید بهشتی می گویند یکی از علل توفیق من در تربیت این فرزند یک چنین چیزی بوده است.
نقل خاطره‌ای درباره شیخ حسنعلی نخودکی اصفهانی
حجت‌الاسلام اژه‌ای در ادامه، خاطره‌ای را درباره مادرِ مادر شهید بهشتی و ارادت او با شیخ حسنعلی نخودکی اصفهانی نقل کرد. به گفته این سخنران، این بانو اردات از درخواست کرده بود که در یکی از مراحل سیر و سلوک شیخ، نیز حضور داشته باشد. بنا بر روایت سخنران، شیخ ابتدا با این درخواست مخالفت کرده و گفته بود که او طاقت چنین تجربه‌ای را ندارد، اما با اصرار آن بانو، زمینه همراهی او فراهم شده بود.
سخنران پس از نقل این خاطره، بار دیگر بر اهمیت نماز جماعت و نماز شب تأکید کرد و گفت: این اعمال دارای برکات معنوی هستند و غفلت از آنها می‌تواند انسان را از بهره‌های معنوی محروم کند.
تربیت دینی کودک و جایگاه مادر
حجت‌الاسلام اژه‌ای در ادامه، با بازگشت به موضوع جایگاه مادر، به روایتی درباره چهارماهگی جنین و دمیده‌شدن روح در او اشاره کرد.
وی توضیح داد: بر اساس تفسیری که یکی از استادانش از این روایت ارائه کرده بود، توجه فرشته به پیشانی مادر را می‌توان به اهمیت اندیشه‌ها، باورها و اعتقادات او مرتبط دانست.
حجت‌الاسلام اژه‌ای در ادامه تأکید کرد: شناخت کودک باید از دو منظر علوم بشری، از جمله روان‌شناسی و زیست‌شناسی، و آموزه‌های دینی برگرفته از قرآن و احادیث انجام شود.
این سخنران دو کتاب «کودک از نظر اسلام و روان‌شناسی» و «جوان» از آثار محمدتقی فلسفی را معرفی کرد و مطالعه آنها را برای والدین، به‌ویژه مادران، مفید دانست.
خطبه فدکیه؛ منبعی برای شناخت ابعاد مختلف اسلام
وی در بخش دیگری از سخنان خود، به خطبه فدکیه حضرت فاطمه زهرا (س) اشاره کرد و گفت:اهمیت این خطبه را نباید صرفاً در موضوع مطالبه فدک خلاصه کرد. به گفته وی، خطبه فدکیه از ظرفیت گسترده‌ای برای تبیین معارف اسلامی برخوردار است و می‌توان ابعاد اعتقادی، اجتماعی و سیاسی جامعه را با مطالعه آن بررسی کرد.
حجت‌الاسلام اژه‌ای با تأکید بر اهمیت این اثر، مخاطبان را به مطالعه دقیق آن دعوت کرد و بر ضرورت شناخت عمیق‌تر اندیشه و مواضع حضرت فاطمه زهرا (س) تأکید داشت.
دعا برای شهدا، مردم و مسئولان کشور
حجت‌الاسلام اژه‌ای در این مراسم که با گرامیداشت یاد و خاطره شهید بهشتی همراه بود؛ ابراز امیدواری کرد: حاضران بتوانند از آثار معنوی و تربیتی شخصیت‌های برجسته دینی همچون شهید دکتر بهشتی بهره کافی ببرند. وی در ادامه، با دعا به درگاه خداوند، خواستار آشنایی بیشتر مردم با اعتقادات دینی، توفیق عمل به دستورات دین و بخشش کوتاهی‌های انسان‌ها در قبال خود، فرزندان و جامعه شد.
نظر شما